گفتگو

 • الصفحة الرئيسية للقسم
 • در باره سايت (1)
 

تاريخچه خاندان آل عصفور

 • الصفحة الرئيسية للقسم
 • تاريخچه (1)
 • علما و مشايخ آل عصفور (2)
 

خاندان آل عصفور در ايران

 • الصفحة الرئيسية للقسم
 • در بوشهر (جديد) (19)
 • در شيراز (0)
 • در كازرون (4)
 • در اصطهبانات (0)
 • در تهران (0)
 • در فسا (0)
 • در يزد (0)
 

اخبار خاندان آل عصفور

 • الصفحة الرئيسية للقسم
 • مطبوعات (جديد) (2)
 • كتب (5)
 

مرقد محقق بحراني

 • الصفحة الرئيسية للقسم
 • مرقد محقق بحراني (1)
 

الجديد :



 مقبره مرحوم شيخ عبداللطيف بحراني (بهجت العلما)

 مرمت مجلسی آل عصفور

 زيارت مرقد شيخ حسن آل عصفور

 زيارت امامزاده عبدالمهيمن بوشهر

 کتب خطی موقوفه آل عصفور

 نماز باران

 آب بهجت آباد

 آب انبار شيخ

 مساعدت حضرت آيت الله ايمانی جهت تشکيل کتابخانه آل عصفور

 احيای موقوفات آل عصفور

 

ملفات عشوائية :



 راه اندازي سايت فارسي خاندان آل عصفور

 مقبره شيخ حسن آل عصفور در خيابان انقلاب بوشهر

 شيخ حسن آل عصفور اولين رهبر مردمي در مقابله با اشغال جنوب ايران توسط دولت انگليس

 استقبال حكومت مركزي ايران و حاكم بوشهر از شيخ حسن آل عصفور

 آقايان شيخ محمد علي و شيخ عبدالعلي آل عصفور از مدرسان اوليه مدرسه سعادت بوشهر

 شيخ حسن آل عصفور به نقل از صدر الدين حسيني در تاريخ فارس

 آقاي شيخ عبدالعلي آل عصفور اولين مدير و مؤسس مدرسه به سبك جديد در بندرعباس

 علت حركت شيخ حسن آل عصفور از بحرين به بوشهر

 گزيده اي در خصوص پسران شيخ حسين آل عصفور (امامان جماعت بوشهر)

 زيارت امامزاده عبدالمهيمن بوشهر

 

أرشيف المواضيع

 

إحصاءات الأقسام النصية :

 • الأقسام الرئيسية : 37

 • الأقسام الفرعية : 282

 • عدد المواضيع : 607

 • التصفحات : 4969928

 • التاريخ : 24/10/2017 - 07:04

 
  • القسم الرئيسي : خاندان آل عصفور در ايران .

        • القسم الفرعي : در كازرون .

              • الموضوع : آب انبار شيخ .

آب انبار شيخ

 

آب انبار شيخ

 

نوشته از: آقاي مهندس علي بحراني - كازرون

دهم آبان ماه، مصادف با چهل و یکمین سال تخریب آب انبار بزرگ شیخ می باشد که سالیان بسیار بخش مهمی از آب مصرفی محله علیا را تامین می کرده است. محله علیای کازرون به واسطه قدمت و وسعت زیاد و نیز سکونت علمای بزرگ، خصوصاً مشایخ خاندان شهیر آل عصفور از جمله محله های پررونق و پر جمعیت کازرون بوده است و تجمع اماکن مهمی چون مساجد متعدد منجمله مسجد جامع شیخ و مجموعه هایی چون حمام، میدان و آب انبار شیخ و آسیاب در کنار یکدیگر در این محله، گواهی بر این رونق در سالیان نه چندان دور می باشد.

آب انبار شیخ یکی از مهمترین آب انبارهای کازرون بوده که در کنار آب انبار ملابرات و نیز آبی که از حوض بیدمشک جاری می گشته، بخش عمده آب مصرفی محله علیا را تامین می نموده است. این آب انبار در مجاورت مسجد شیخ و تقریباً در محل فعلی درمانگاه شیخ واقع بوده است. به طوری که در مجاورت مسجد جامع شیخ و در ضلع جنوبی آن مغازه عطاری و دارو فروشی مرحوم شیخ محمود شریف (فرزند مرحوم شیخ جعفر از شیوخ خاندان بحرانی) قرار داشته و پس از آن ضلع شمالی آب انبار متصل به ضلع جنوبی این مغازه بوده است. عرض این آب انبار تقریباً برابر با طول مغازه مرحوم شریف و به تخمین نگارنده در حدود 8 تا 10 متر بوده است. همچنین طول آب انبار به موازات خیابان انقلاب فعلی احتمالاً به طول تقریبی 15 تا 20 متر به سمت جنوب بوده است.

مغازه مرحوم شریف که هنوز هم ساختمان آن در حد فاصل درمانگاه شیخ و مسجد شیخ پابرجاست، ارتفاعی بیشتر از ارتفاع این آب انبار داشته است.( در جلوی این مغازه که از موقوفات مسجد شیخ می باشد فضای بازی به اندازه حدوداً 6 متر مربع وجود دارد که سابقا درب باریکی که به سختی برای عبور یک نفر مناسب بوده از این فضا به شبستان مسجد باز می شده و محل ورود زنان به شبستان در مناسبتهای خاص بوده است. در یکی دو سال اخیر این محوطه باز با دیواری سیمانی مسدود شده است) برهمین اساس احتمالاً سقف هلالی شکل این آب انبار تا زمین چیزی در حدود 2.5 تا 3 متر (به تخمین نگارنده) ارتفاع داشته است و چون در پشت انبار تل هایی از گل و آوار وجود داشته، به راحتی بچه ها برای بازی از طریق آن به پشت بام هلالی شکل این آب انبار می رفته اند. در سقف این آب انبار نیز سوراخ هایی برای روشنایی و هواکش ایجاد شده بوده که اصطلاحاً به آن "خورک" می گفته اند. (احتمالاً چون این سوراخها برای روشنایی بوده، و "خور" به معنای خورشید است، به آنها "خورک" یا "خورشید کوچک" می گفته اند).

ورودی اصلی این آب انبار در ضلع جنوبی بوده است. به صورتی که به فاصله چند متر از ورودی آب انبار ستونی قرار داشته و پشت آن دیواره ای از سنگی ضخیم و یکپارچه بوده که مانع از سقوط افراد به داخل این آب انبار می شده و از این محل راه دسترسی به آب فراهم بوده است. این سنگ لبه ای آبچک مانند نیز داشته که زمانی که آب انبار در فصول زمستان پر و لبریز می شده، از روی این سنگ آب مازاد به فضای بیرون آب انبار و زمینهای کشاورزی پشت آن می ریخته است. اما در فصول تابستان و خشکسالی که سطح آب پایین بوده است، مردم با استفاده از دلو و طناب، آب را از این آب انبار برداشت می نموده اند. به همین دلیل چون مرتب طناب بر لبه این سنگ کشیده می شده، به مرور زمان شیارهایی در آن ایجاد گردیده بود. اما در ضلع غربی که در طول این آب انبار و به موازات خیابان انقلاب فعلی و رو به میدان شیخ قرار داشته است نیز دربی بوده که از ورودی آن تا لبه حوض آب انبار دالانی به پهنای حدودا 1.5 تا 2 متر (به تخمین نگارنده) بوده است. در این ضلع نیز که راه دسترسی به آب بوده، تنها یک سکوی 20 تا 30 سانتی متری دالان را از حوض جدا می نموده است. به همین خاطر و به دلیل خطر سقوط در آب و مخوف بودن آن، کمتر کسی جهت برداشت آب از این محل استفاده می نموده است. اما در عوض، به دلیل خنکی آب انبار، این دالان محل استراحت و چرت نیم روزی کاسبان و افراد مسن محل در بعدازظهرهای گرم تابستان بوده است. در ضلع شرقی آب انبار نیز راههایی برای دسترسی به آب وجود داشته است و با توجه به فضای باز اطراف این آب انبار، مردم احشام و الاغ و قاطر خود را به این مکان آورده و آب می داده اند.

در ضلع شمالی آب انبار هم که متصل به مغازه مرحوم شیخ محمود شریف بوده است، پنجره ای به مغازه ایشان باز می شده که تا کف مغازه ارتفاع کمی داشته است و علاوه بر محل دسترسی به آب برای ایشان، به صورت کانالی نسیم  خنک آب انبار را به داخل مغازه هدایت می نموده است. بعدها به دلیل وجود این جریان خنک هوا، از محراب مسجد جامع شیخ پنجره ای به مغازه مرحوم شریف باز نموده اند تا این نسیم خنک از طریق مغازه به محراب مسجد و بخشی از شبستان نیز برسد. ( قابل ذکر است که این پنجره با نرده های فلزی در محراب مسجد شیخ همچنان باقی است. البته اگر در جریان تعمیرات اخیر مسجد شیخ مسدود نشده باشد). به گفته کسانی که این آب انبار را دیده اند، عمق مخزن مشخص نبوده اما بسیار عمیق و مخوف بوده است. با این حال به نظر می رسد که عمق آن نبایستی بیش از 5 یا 6 متر بوده باشد و باز به تخمین نگارنده به طور تقریبی حجم این آب انبار را می توان در حدود 800 تا 900 متر مکعب برآورد نمود.

اما آبگیری این آب انبار از سیلابها یا اصطلاحاً "کُه شور" در فصول پرباران سال بوده است. بدین صورت که پس از بارش اولین باران شدید و در فاصله ای که باران برای دقایقی بند می آمده و به اصطلاح مردم کازرون " ابرها نو و کهنه" می گشته اند، جوانان محل بیل و جارو به دست به راه افتاده و با توجه به اینکه با بارش باران جویهای منتهی به این آب انبار شستشو شده، به نظافت جویها می پرداخته اند و سنگها و موانعی که در این راه آبها قرار گرفته را برداشته و جویها را آماده می ساخته اند. با شروع بارش مجدد، کُه شور سرازیر شده از کوههای شمالی شهر و آبهای جاری در کوچه ها از طریق جویهایی (البته کانال یا جدول خاصی برای این کار وجود نداشته بلکه در وسط کوچه ها و معابر براثر عبور سیلابها، راه آب هایی به مرور زمان ایجاد گشته که هنگام بارندگی آب در میان آن جاری می گشته است) تا جلوی مغازه مرحوم شریف می آمده و به داخل حوضچه ای با عمق نه چندان زیاد می ریخته است که این حوضچه در حقیقت نقش لجن گیر را ایفا می نموده است و (جای این حوضچه تقریبا در وسط خیابان فعلی بوده است و درخت توت پهناوری نیز در کنار آن وجود داشته است که در هنگام احداث و آسفالت این خیابان از بین رفته اند.) گل و لای آب باران در این حوضچه رسوب کرده و آب زلال تر از طریق کانالی که از زیر مغازه مرحوم شریف عبور می کرده، به داخل این آب انبار می ریخته است.( احتمالا با توجه به وجود ساختمان مغازه مرحوم شریف، آن کانال هم هنوز پابرجاست).

اینگونه به نظر می رسد که در فصول بارندگی و پر باران، آب انبار کاملاً پرشده و لبریز می گشته است و پس از استفاده از آب آن و در فصول تابستان و خشک، سطح آب پایین می رفته است. اما با این وجود هیچکدام از بزرگسالان و قدما به یاد نمی آورند که آب این آب انبار خشک شده باشد. حتی در چندین مرحله خشکسالی که کازرون در آن سالها به خود دیده بود نیز هیچگاه آب این آب انبار خشک نشده بود. بیشتر استفاده مردم از این آب جهت شست و شوی و مصرف احشام و آبیاری بوده است و آب شرب مردم محل بیشتر از آب بهجت آباد تامین می شده است. اما در سالهای خشکسالی گاهی مردم از آب این آب نبار هم به ناچار برای شرب استفاده می نموده اند.

در پشت این آب انبار نیز قبرستانی قرارداشته که محل دفن عده ای از مشایخ خاندان بحرانی از جمله مرحوم شیخ ابوتراب بحرانی فرزند علامه حاج شیخ یوسف مجتهد بحرانی ثانی و فرزند دیگر ایشان یعنی مرحوم شیخ محمد حسن بحرانی پدر مرحوم بهجت العلما بوده است که بر روی آرامگاه شیخ ابوتراب اتاقکی قرار داشته که اصطلاحاً به آن "یوردک" می گفته اند. (یورت در لغت به معنی منزل و مسکن و خانه است و احتمالاً این کلمه "یورتک" بوده و در گویش عامیانه محلی "یوردک" تلفظ می شده به معنی خانه و سرای کوچک) همچنین آرامگاه سایر مشایخ خاندان بحرانی از جمله مرحوم شیخ هاشم بحرانی و فرزندش مرحوم شیخ ملک محمد بحرانی (جد خاندان جویبار که مرحوم حاج محمد جویبار از این خاندان فردی بسیار خیر، وارسته و سرشناس بوده و آرامگاه ایشان در جوار بارگاه احمدبن موسی شاه چراغ (س) می باشد) مرحوم شیخ محمد هاشم بحرانی و مرحوم شیخ عبدالرسول بحرانی نیز در این مکان قرار داشته است و در همین محوطه بعضاً محصولاتی چون حبوبات کشت می شده است.

سرانجام این آب انبار عظیم در روز سه شنبه 10 آبان ماه سال 1345 شمسی بنا به دلایل نا معلومی که شاید طرح های توسعه شهری بوده تخریب گشته و حوض آن که دارای دیواره هایی سنگ چین بوده، پر شده است و زمین آن صاف گردیده و احتمالاً در سال 1348 شمسی پس از کسب اجازه از مرحوم ضیاالشریعه بحرانی فرزند مرحوم شیخ ابوتراب، آرامگاه مشایخ خاندان بحرانی نیز تسطیح و بنای درمانگاهی در آنجا نهاده شده که به احترام شیوخ بحرانی به نام درمانگاه شیخ ابوتراب نام گذاری گشته است و سنگ مقبره شیخ ابوتراب نیز امروزه در بنای داخلی درمانگاه به کار گرفته شده است.

    طباعة   ||   أخبر صديقك عن الموضوع   ||   إضافة تعليق   ||   التاريخ : 2008/08/24   ||   القرّاء : 6371